工厂模式通过解耦对象创建过程提升代码灵活性,C++中常用简单工厂、工厂方法、抽象工厂和注册式工厂四种方式实现,分别适用于不同复杂度与扩展需求场景。

工厂模式是一种创建型设计模式,用来解耦对象的创建过程。在C++中,通过基类指针和多态机制,结合一个“工厂”函数或类来决定具体创建哪个派生类对象,从而避免在代码中直接使用new硬编码对象类型。
1. 简单工厂模式(Simple Factory)
简单工厂不是严格意义上的设计模式,但很实用。它用一个单独的工厂函数根据参数创建不同类型的对象。
示例:
#include <iostream>
#include <memory>
// 基类
class Product {
public:
virtual ~Product() = default;
virtual void use() const = 0;
};
// 具体产品类
class ConcreteProductA : public Product {
public:
void use() const override {
std::cout << "Using Product A\n";
}
};
class ConcreteProductB : public Product {
public:
void use() const override {
std::cout << "Using Product B\n";
}
};
// 工厂类(静态方法)
class SimpleFactory {
public:
static std::unique_ptr<Product> createProduct(char type) {
if (type == 'A') {
return std::make_unique<ConcreteProductA>();
} else if (type == 'B') {
return std::make_unique<ConcreteProductB>();
}
return nullptr;
}
};
使用方式:
auto product = SimpleFactory::createProduct('A');
if (product) product->use(); // 输出:Using Product A
2. 工厂方法模式(Factory Method)
定义一个用于创建对象的接口,让子类决定实例化哪一个类。工厂方法使类的实例化延迟到子类。
立即学习“C++免费学习笔记(深入)”;
// 工厂基类
class Factory {
public:
virtual ~Factory() = default;
virtual std::unique_ptr<Product> createProduct() const = 0;
};
// 具体工厂
class ConcreteFactoryA : public Factory {
public:
std::unique_ptr<Product> createProduct() const override {
return std::make_unique<ConcreteProductA>();
}
};
class ConcreteFactoryB : public Factory {
public:
std::unique_ptr<Product> createProduct() const override {
return std::make_unique<ConcreteProductB>();
}
};
使用方式:
std::unique_ptr<Factory> factory = std::make_unique<ConcreteFactoryA>(); auto product = factory->createProduct(); product->use(); // 输出:Using Product A
3. 抽象工厂模式(Abstract Factory)
用于创建一系列相关或依赖对象,而无需指定具体类。
// 产品族:另一个抽象产品
class Button {
public:
virtual ~Button() = default;
virtual void render() const = 0;
};
class WinButton : public Button {
public:
void render() const override {
std::cout << "Rendering Windows button\n";
}
};
class MacButton : public Button {
public:
void render() const override {
std::cout << "Rendering Mac button\n";
}
};
// 抽象工厂
class GUIFactory {
public:
virtual ~GUIFactory() = default;
virtual std::unique_ptr<Product> createProduct() const = 0;
virtual std::unique_ptr<Button> createButton() const = 0;
};
// 具体工厂:Windows 风格
class WinFactory : public GUIFactory {
public:
std::unique_ptr<Product> createProduct() const override {
return std::make_unique<ConcreteProductA>();
}
std::unique_ptr<Button> createButton() const override {
return std::make_unique<WinButton>();
}
};
// 具体工厂:Mac 风格
class MacFactory : public GUIFactory {
public:
std::unique_ptr<Product> createProduct() const override {
return std::make_unique<ConcreteProductB>();
}
std::unique_ptr<Button> createButton() const override {
return std::make_unique<MacButton>();
}
};
使用方式:
std::unique_ptr<GUIFactory> factory = std::make_unique<WinFactory>(); auto product = factory->createProduct(); auto button = factory->createButton(); product->use(); // Using Product A button->render(); // Rendering Windows button
4. 注册式工厂(Map + 函数指针)
更灵活的方式,通过注册类名与构造函数映射,实现动态扩展。
#include <map>
#include <functional>
class ProductFactory {
public:
using Creator = std::function<std::unique_ptr<Product>()>;
static ProductFactory& getInstance() {
static ProductFactory instance;
return instance;
}
void registerProduct(const std::string& name, Creator creator) {
creators[name] = creator;
}
std::unique_ptr<Product> create(const std::string& name) {
auto it = creators.find(name);
return it != creators.end() ? it->second() : nullptr;
}
private:
std::map<std::string, Creator> creators;
};
// 注册产品
static bool registerProducts() {
ProductFactory::getInstance().registerProduct("A", []() {
return std::make_unique<ConcreteProductA>();
});
ProductFactory::getInstance().registerProduct("B", []() {
return std::make_unique<ConcreteProductB>();
});
return true;
}
static bool registered = registerProducts(); // 自动注册
使用方式:
auto product = ProductFactory::getInstance().create("A");
if (product) product->use(); // Using Product A
基本上就这些。选择哪种方式取决于需求:简单场景用简单工厂,需要扩展性时用工厂方法,处理产品族用抽象工厂,想支持插件式架构就用注册式工厂。










